100+ thuật ngữ ngành Logistics người mới cần biết

Chia sẻ
100+ thuật ngữ ngành Logistics người mới cần biết

Khi bắt đầu tìm hiểu về logistics, bạn sẽ thường xuyên gặp những thuật ngữ như: ETA, ETD, FCL, LCL, Bill of Lading (B/L) hay Incoterms trong báo giá vận chuyển, email với đối tác và bộ chứng từ hàng hóa.

Nếu chưa hiểu rõ ý nghĩa của chúng, bạn có thể gặp khó khăn khi lựa chọn phương thức vận chuyển, dự toán chi phí hoặc theo dõi tiến độ giao hàng.

Thuật ngữ ngành Logistics là những từ ngữ và cụm từ chuyên môn được sử dụng trong các hoạt động vận tải, giao nhận, kho bãi, quản lý chuỗi cung ứng và xuất nhập khẩu.

thuật ngữ ngành logistics

Đâu là những thuật ngữ quan trọng nhất trong ngành logistics, xuất nhập khẩu?

Trong bài viết này, SpeeGo Logistics sẽ tổng hợp hơn 100 thuật ngữ phổ biến nhất, kèm theo đó là giải thích ý nghĩa một cách dễ hiểu nhất để các bạn từng bước nắm vứng các kiến thức nền tảng và áp dụng vào công việc thực tế của mình.

Danh sách thuật ngữ này sẽ được chúng tôi chia thành từng nhóm nghiệp vụ riêng để các bạn dễ dàng tra cứu nhé!

1/ Các thuật ngữ Logistics và Supply Chain cơ bản

Logistics và Supply Chain là hai khái niệm nền tảng nhưng không hoàn toàn giống nhau. Đầu tiên, các bạn cần hiểu rõ về hai thuật ngữ này:

  • Logistics: tập trung vào việc vận chuyển, lưu trữ và điều phối hàng hóa
  • Supply Chain: bao quát mạng lưới hoạt động từ nguồn nguyên liệu đến khách hàng cuối cùng
Basic Logistics and Supply Chain Terms

Đâu là những thuật ngữ chuyên ngành logistics cơ bản nhất dành cho người mới, doanh nghiệp mới?

Một số thuật ngữ quan trọng trong nhóm này các bạn cần quan tâm gồm:

Supply Chain Management (SCM): là quản trị chuỗi cung ứng, điều phối các hoạt động và nguồn lực trong toàn chuỗi.

Logistics Management: là quản trị các hoạt động logistics như lập kế hoạch, quản lý vận chuyển, kho bãi, đảm bảo dòng chảy hàng hóa từ nhà cung cấp đến điểm nhận.

Freight: thường dùng để chỉ quá trình vận chuyển hàng hóa hoặc một số trường hợp là cước phí vận chuyển hàng hóa.

Freight Forwarder: là đơn vị giao nhận tổ chức vận chuyển hàng hóa và phối hợp các dịch vụ liên quan,

Third-Party Logistics (3PL): là mô hình doanh nghiệp thuê công ty thực hiện các hoạt động logistics như: lưu kho, quản lý tồn kho, kho bãi, vận chuyển, chứng từ hải quan, giao nhận.

Fourth-Party Logistics (4PL): mô hình doanh nghiệp thuê công ty quản lý mọi hoạt động trong chuỗi cung ứng, bao gồm cả hoạt động của 3PL,

Shipper: người gửi hàng hoặc bên được xác định là người gửi theo giao dịch, chứng từ liên quan.

Consignee: người nhận hàng được ghi nhận trong chứng từ hoặc thỏa thuận vận chuyển.

Carrier: người hoặc đơn vị vận chuyển hàng hóa theo hợp đồng hoặc phạm vi dịch vụ đã thỏa thuận.

Vendor/Supplier: nhà cung cấp hàng hóa, nguyên liệu, sản phẩm.

Lead Time: khoảng thời gian từ mốc bắt đầu đến mốc hoàn thành của một quy trình cụ thể nào đó.

Last-mile Delivery: giao hàng chặng cuối, từ điểm phân phối cuối cùng đến người nhận.

Reverse Logistics: Logistics ngược, xử lý dòng hàng quay trở lại để đổi trả, sửa chữa hoặc tái chế.

Ví dụ thực tế: Một doanh nghiệp Việt Nam nhập quần áo từ nhà cung cấp tại Trung Quốc

Lúc này:

  • Nhà cung cấp là Vendor hoặc Supplier
  • Bên gửi hàng là Shipper
  • Doanh nghiệp Việt Nam là Consignee
  • Freight Forwarder là đơn vị tổ chức vận chuyển
  • Carrier là đơn vị trực tiếp vận chuyển hàng hóa về Việt Nam

2/ Các thuật ngữ về phương thức vận chuyển hàng hóa

Phương thức vận chuyển có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, thời gian giao hàng và khả năng đáp ứng yêu cầu của từng loại hàng.

Ngoài việc lựa chọn một phương thức thực sự phù hợp thì doanh nghiệp cần hiểu hành trình có thể bao gồm nhiều chặng hoặc điểm trung chuyển..

Shipping Methods Terms

Đâu là những thuật ngữ phổ biến liên quan đến các phương thức vận tải hàng hóa?

Dưới đây là một số thuật ngữ ngành logistics phổ biến trong nhóm phương thức vận chuyển này:

Sea Freight / Ocean Freight: là phương thức vận tải hàng hóa bằng đường biển.

Air Freight: là phương thức vận tải hàng hóa bằng đường hàng không.

Road Freight: là phương thức vận tải hàng hóa bằng đường bộ.

Rail Freight: là phương thức vận tải hàng hóa bằng đường sắt.

Inland Waterway Transport: vận tải đường thủy nội địa bằng sông, kênh hoặc tuyến thủy nội địa.

Multimodal Transport: vận tải đa phương thức, sử dụng từ hai phương thức vận tải trở lên trong một hành trình.

Intermodal Transport: vận tải liên phương thức với nhiều phương thức và nhiều đơn vị tham gia.

Transshipment: chuyển tải hàng hóa từ phương tiện này sang phương tiện khác tại điểm trung chuyển.

Transit Shipment: lô hàng đang trong hành trình hoặc quá cảnh qua một lãnh thổ, tùy ngữ cảnh.

Cross-border Transport: vận tải xuyên biên giới giữa các quốc gia.

Door-to-Door: dịch vụ từ địa điểm gửi đến địa điểm nhận cuối cùng theo phạm vi đã thỏa thuận.

Port-to-Port: dịch vụ vận chuyển hàng hóa từ cảng đi đến cảng nhận.

Port-to-Door: dịch vụ vận chuyển từ cảng đi đến địa điểm nhận cuối cùng.

Door-to-Port: dịch vụ vận chuyển từ địa điểm gửi hàng đến cảng nhận.

Ví dụ thực tế: doanh nghiệp Mỹ nhập một lô hàng mỹ phẩm từ nhà máy Trung Quốc sang kho của họ tại Los Angeles.

Lúc này:

  • Ocean Freight hay Air Freight là phương thức vận chuyển chính
  • Road Freight là phương thức vận chuyển nội địa
  • Door-to-Door là dịch vụ vận chuyển từ nhà máy đến kho của doanh nghiệp

3/ Các thuật ngữ về container và hình thức đóng hàng

Trong vận tải biển, doanh nghiệp thường phải lựa chọn giữa hàng nguyên container và hàng lẻ, đồng thời xác định loại container phù hợp với kích thước, trọng lượng và yêu cầu bảo quản của hàng hóa.

Container and Cargo Loading Terms

Đâu là những thuật ngữ liên quan đến các loại container, đóng gói hàng hóa?

Dưới đây là một số thuật ngữ phổ biến thuộc nhóm này:

Full Container Load (FCL): hình thức gửi hàng nguyên container.

Less Container Load (LCL): hình thức gửi hàng lẻ, ghép container với các đơn hàng khác.

Twenty-foot Equivalent Unit (TEU): đơn vị quy đổi sức chứa tương đương container 20 feet.

Forty-foot Equivalent Unit (FEU): đơn vị quy đổi sức chứa tương đương container 40 feet.

Dry Container: Container khô thông thường, dùng cho nhiều loại hàng không cần kiểm soát nhiệt độ.

High Cube Container (HC): Container có chiều cao lớn hơn loại tiêu chuẩn tương ứng.

Reefer Container: Container lạnh, dùng để vận chuyển hàng cần kiểm soát nhiệt độ.

Open Top Container: Container mở nóc, hỗ trợ xếp dỡ một số loại hàng từ phía trên.

Flat Rack Container: Container dạng sàn, phù hợp với một số hàng quá khổ hoặc khó xếp trong container kín.

Tank Container: Container bồn chuyên dụng cho chất lỏng hoặc hàng phù hợp với thiết kế và tiêu chuẩn của bồn.

Shipper-Owned Container (SOC): Container thuộc sở hữu của chủ hàng hoặc bên thuê, thay vì thuộc hãng vận chuyển.

Carrier-Owned Container (COC): Container thuộc sở hữu của hãng vận chuyển.

Payload: khối lượng hàng có thể chở theo giới hạn tải trọng áp dụng.

Tare Weight: trọng lượng vỏ container hoặc bao bì khi chưa chứa hàng.

Gross Weight: tổng trọng lượng theo phạm vi xác định, thường gồm hàng hóa và bao bì.

Cubic Meter (CBM): đơn vị đo thể tích hàng hóa tính theo mét khối.

Verified Gross Mass (VGM): khối lượng toàn bộ container đã được xác minh. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO).

4/ Các thuật ngữ về lịch trình, thời gian và theo dõi lô hàng

Trong quá trình vận chuyển, ETA, ETD và Transit Time là những khái niệm thường xuyên xuất hiện trong báo giá và thông báo lịch tàu.

Hiểu đúng các mốc thời gian này giúp doanh nghiệp lên kế hoạch nhập kho, sản xuất và giao hàng cho khách mà không nhầm lẫn giữa lịch dự kiến với kết quả thực tế.

Shipping Schedules, Transit Times, and Tracking Terms

Đâu là những thuật ngữ liên quan đến lịch trình, thời gian, theo dõi tiến độ lô hàng?

Dưới đây là một số thuật ngữ chuyên ngành logistics thuộc nhóm này:

Estimated Time of Departure (ETD): thời gian khởi hành dự kiến của phương tiện hoặc lô hàng.

Actual Time of Departure (ATD): thời gian khởi hành thực tế.

Estimated Time of Arrival (ETA): thời gian đến dự kiến.

Actual Time of Arrival (ATA): thời gian đến thực tế.

Transit Time: thời gian vận chuyển trên hành trình hoặc chặng được xác định.

Cut-off Time: thời hạn cuối để hoàn thành một công đoạn theo yêu cầu.

Container Yard Cut-off (CY Cut-off): hạn cuối hạ container tại bãi theo lịch và yêu cầu của cảng hoặc hãng tàu.

Shipping Instructions Cut-off (SI Cut-off): hạn cuối gửi chỉ dẫn lập vận đơn.

Verified Gross Mass Cut-off (VGM Cut-off): hạn cuối cung cấp thông tin khối lượng container đã xác minh.

Tracking Number: mã dùng để tra cứu trạng thái lô hàng hoặc kiện hàng.

Shipment Status: trạng thái hiện tại của lô hàng trong hệ thống theo dõi.

Schedule Reliability: mức độ tin cậy của lịch trình vận chuyển so với kế hoạch.

Blank Sailing: chuyến tàu bị hủy khỏi lịch khai thác đã công bố.

5/ Các thuật ngữ về chứng từ vận tải và xuất nhập khẩu

Chứng từ là cơ sở để các bên xác nhận thông tin lô hàng, thực hiện vận chuyển, khai báo hải quan và hoàn tất giao nhận.

Mỗi loại chứng từ có mục đích riêng; bộ chứng từ cần chuẩn bị phụ thuộc vào mặt hàng, phương thức vận tải, hợp đồng và yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Shipping and International Trade Documents Terms

Những thuật ngữ nào quan trọng bạn cần biết trong nhóm chứng từ?

Nhóm về chứng từ, xuất nhập khẩu luôn có khá nhiều những thuật ngữ liên quan, nhưng đây là một số khái niệm cơ bản nhất mà bất kỳ ai quan tâm đến logistics đều phải biết:

Bill of Lading (B/L): vận đơn đường biển, có thể là biên nhận hàng, bằng chứng về hợp đồng vận chuyển và trong một số trường hợp là chứng từ sở hữu hàng hóa.

Sea Waybill (SWB): giấy gửi hàng đường biển, không có chức năng chuyển nhượng như vận đơn gốc có thể chuyển nhượng.

Air Waybill (AWB): vận đơn hàng không, ghi nhận thông tin lô hàng và việc vận chuyển bằng đường hàng không.

House Bill of Lading (HBL): vận đơn nhà thường do đơn vị giao nhận phát hành.

Master Bill of Lading (MBL): vận đơn chủ thường do hãng tàu hoặc người vận chuyển tương ứng phát hành.

Commercial Invoice: hóa đơn thương mại, thể hiện thông tin giao dịch và giá trị hàng hóa.

Packing List: phiếu đóng gói, mô tả số kiện, cách đóng gói, trọng lượng và kích thước hàng hóa.

Certificate of Origin (C/O): chứng nhận xuất xứ của hàng hóa.

Certificate of Quality (C/Q): chứng nhận chất lượng hàng hóa.

Shipping Instructions (SI): chỉ dẫn lập vận đơn do bên liên quan cung cấp.

Arrival Notice: thông báo hàng đến từ hãng vận chuyển hoặc bên liên quan.

Delivery Order (D/O): lệnh giao hàng hoặc chứng từ phục vụ việc nhận hàng theo quy trình áp dụng.

Proof of Delivery (POD): bằng chứng xác nhận hàng đã được giao.

Cargo Manifest: bản khai hàng hóa của phương tiện vận tải.

Customs Declaration: tờ khai hải quan chứa thông tin phục vụ thủ tục hải quan.

Letter of Credit (L/C): thư tín dụng, một phương thức thanh toán có cam kết của ngân hàng theo các điều kiện và chứng từ quy định.

6/ Các thuật ngữ về hải quan, thuế và thương mại quốc tế

Khi nhập khẩu hoặc xuất khẩu, doanh nghiệp cần hiểu các thuật ngữ liên quan đến phân loại hàng hóa, trị giá hải quan, thuế và điều kiện quản lý chuyên ngành.

Customs, Taxes, and International Trade Terms

Đâu là những thuật ngữ liên quan đến thủ tục thông quan hải quan, thương mại quốc tế?

Đây đều là những thuật ngữ khá quan trọng trong ngành xuất nhập khẩu nên các bạn cần hiểu một cách rõ ràng và chính xác nhất.

Customs Clearance: thủ tục thông quan hàng hóa theo quy định.

Customs Broker: đại lý hải quan hỗ trợ thực hiện thủ tục hải quan theo phạm vi được phép.

Harmonized System Code (HS Code): mã phân loại hàng hóa theo hệ thống.

Import Duty: thuế nhập khẩu áp dụng cho hàng hóa theo quy định.

Export Duty: thuế xuất khẩu đối với những loại hàng hóa thuộc diện chịu thuế.

Value Added Tax (VAT): thuế giá trị gia tăng.

Customs Value: trị giá hải quan được xác định theo quy định áp dụng.

Customs Inspection: hoạt động kiểm tra hải quan đối với hàng hóa, hồ sơ hoặc các yếu tố liên quan

Customs Channel: luồng xử lý tờ khai theo hệ thống phân luồng hải quan của từng quốc gia

Import License: giấy phép nhập khẩu, nếu mặt hàng thuộc diện phải có giấy phép

Export License: giấy phép xuất khẩu, nếu mặt hàng thuộc diện quản lý bằng giấy phép

Preferential Tariff: thuế suất ưu đãi theo cơ chế hoặc hiệp định áp dụng

Rules of Origin (ROO): quy tắc xác định xuất xứ của hàng hóa.

Free Trade Agreement (FTA): hiệp định thương mại tự do giữa các bên tham gia.

Prohibited Goods: hàng hóa bị cấm theo quy định áp dụng.

Restricted Goods: hàng hóa chịu hạn chế hoặc phải đáp ứng điều kiện quản lý nhất định.

7/ Các thuật ngữ về chi phí vận chuyển và phụ phí Logistics

Cước vận chuyển không phải lúc nào cũng là toàn bộ chi phí để đưa hàng đến tay người mua.

Ngoài phí cước chính, doanh nghiệp còn có thể phải thanh toán nhiều khoản chi phí phát sinh, phí tại cảng, phí chứng từ, các phụ phí….

Shipping Costs and Logistics Surcharges Terms

Những thuật ngữ quan trọng nào liên quan đến cước phí vận chuyển và các chi phí phát sinh?

Dưới đây là một số thuật ngữ logistics thuộc nhóm chi phí & phụ phí mà các bạn nên biết:

Freight Rate: mức cước vận chuyển được báo cho một tuyến hoặc dịch vụ cụ thể.

Ocean Freight: cước phí vận tải đường biển.

Air Freight Rate: cước phí vận tải đường hàng không.

Local Charges: các khoản phí địa phương tại cảng hoặc địa điểm liên quan.

Terminal Handling Charge (THC): phí xử lý hàng hóa hoặc container tại cảng, terminal theo biểu phí áp dụng.

Documentation Fee: phí xử lý hoặc phát hành chứng từ.

Handling Fee: phí xử lý hàng hóa hoặc nghiệp vụ liên quan.

Customs Clearance Fee: phí dịch vụ hỗ trợ thực hiện thủ tục hải quan.

Trucking Fee: phí vận chuyển bằng xe tải.

Fuel Surcharge: phụ phí nhiên liệu.

Bunker Adjustment Factor (BAF): phụ phí điều chỉnh liên quan đến nhiên liệu trong vận tải biển.

Currency Adjustment Factor (CAF): phụ phí điều chỉnh tỷ giá trong một số biểu cước.

Demurrage: phí phát sinh khi container lưu tại cảng hoặc terminal quá thời gian miễn phí theo điều kiện áp dụng.

Detention: phí phát sinh khi container được giữ ngoài cảng hoặc terminal quá thời gian miễn phí theo điều kiện áp dụng.

Storage Fee: phí lưu kho, lưu bãi.

Free Time: khoảng thời gian miễn phí áp dụng cho một hoạt động hoặc loại phí cụ thể.

8/ Các thuật ngữ về kho bãi, đóng gói, rủi ro và bảo hiểm hàng hóa

Bên cạnh vận chuyển thì logistics còn có các hoạt động liên quan đến kho bãi, quản lý tồn kho, đóng gói hay kiểm soát những rủi ro…

Warehousing, Packaging, Cargo Risks, and Insurance Terms

Thuật ngữ nào bạn cần biết trong nhóm kho bãi, quản lý tồn kho?

Thì đây là những thuật ngữ, khái niệm quan trọng trong nhóm này:

Warehouse: kho hàng dùng để lưu trữ và quản lý hàng hóa.

Warehousing: hoạt động lưu kho, sắp xếp và quản lý hàng hóa trong kho.

Fulfillment: dịch vụ hoàn tất đơn hàng gồm các hoạt động từ khi khách đặt hàng cho đến khi giao hàng và hoàn trả (nếu có).

Inventory: hàng tồn kho của doanh nghiệp.

Inventory Management: quản lý số lượng, vị trí và tình trạng tồn kho.

Stock Keeping Unit (SKU): mã định danh một mặt hàng hoặc biến thể trong hệ thống quản lý tồn kho.

Pallet: bệ kê hàng hỗ trợ lưu trữ, nâng chuyển và vận chuyển.

Packaging: bao bì và hoạt động đóng gói hàng hóa.

Palletization: quá trình xếp và cố định hàng hóa trên pallet.

Cargo Securing: chằng buộc, cố định hàng để hạn chế xê dịch trong quá trình vận chuyển.

Fragile Cargo: hàng dễ vỡ, cần được xử lý và đóng gói phù hợp.

Dangerous Goods: hàng nguy hiểm thuộc phạm vi phân loại và quản lý theo quy định áp dụng.

Perishable Goods: hàng dễ hư hỏng, chẳng hạn một số loại thực phẩm tươi sống.

Cargo Insurance: bảo hiểm hàng hóa trong quá trình vận chuyển theo điều kiện hợp đồng bảo hiểm.

General Average: tổn thất chung trong hàng hải, được xác định theo các nguyên tắc và điều kiện áp dụng.

Cargo Damage: tình trạng hàng hóa bị hư hỏng.

Cargo Loss: tổn thất hoặc mất mát hàng hóa.

Force Majeure: sự kiện bất khả kháng theo hợp đồng và pháp luật áp dụng.

Claim: yêu cầu bồi thường hoặc khiếu nại liên quan đến tổn thất, tùy ngữ cảnh.

Liability: trách nhiệm pháp lý hoặc trách nhiệm theo hợp đồng.

Risk Management: quản trị rủi ro, bao gồm nhận diện, đánh giá và kiểm soát nguy cơ.

Người mới nên học và sử dụng thuật ngữ Logistics như thế nào?

Nếu bạn là người mới, doanh nghiệp mới bắt đầu tìm hiểu về các hoạt động xuất nhập khẩu. Chắc chắn bạn sẽ không thể ghi nhớ và hiểu rõ toàn bộ 100+ thuật ngữ ngành logistics này.

How Should Beginners Learn and Use Logistics Terminology

Người mới, doanh nghiệp mới nên tìm hiểu về các thuật ngữ ngành logistics, xuất nhập khẩu như thế nào?

Do đó, SpeeGo Logistics sẽ gợi ý cho các bạn hiểu một số thuật ngữ quan trọng theo quy trình của một lô hàng:

  • Tìm nhà cung cấp và nhận báo giá: làm quen với Supplier, Shipper, Freight Forwarder, Freight Rate và Incoterms.
  • Đặt chỗ và tổ chức các hoạt động vận chuyển: tìm hiểu Booking Confirmation, FCL, LCL, ETD, ETA và Transit Time, Freight Rate.
  • Chuẩn bị các chứng từ: hiểu về Commercial Invoice, Packing List, B/L, C/O và Customs Declaration.
  • Thông quan và nhận hàng: tìm hiểu HS Code, Customs Clearance, Import Duty, D/O và các khoản Local Charges.
  • Theo dõi và xử lý phát sinh: tìm hiểu Demurrage, Detention, Cargo Insurance, Claim và Liability.

Nắm vững thuật ngữ ngành Logistics là bước khởi đầu quan trọng để bạn hiểu cách hàng hóa được vận chuyển, lưu trữ và xử lý trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Từ những khái niệm cơ bản như Shipper, Consignee đến các thuật ngữ chuyên môn như FCL, VGM, HS Code hay Demurrage, mỗi thuật ngữ đều giúp bạn hiểu rõ hơn một phần của quy trình.

Bạn có thể lưu lại bài viết này như một tài liệu tra cứu nhanh, đồng thời khám phá thêm các hướng dẫn chuyên sâu về phương thức vận chuyển quốc tế, Incoterms và chứng từ xuất nhập khẩu trong Shipping Guides của SpeeGo nhé!

How useful was this post?

Average rating 5 / 5. Vote count: 1

No votes so far! Be the first to rate this post.