1PL 2PL 3PL 4PL 5PL là gì? Khác nhau như thế nào?

Hiểu một cách đơn giản, 1PL 2PL 3PL 4PL và 5PL là 5 cấp độ tổ chức logistics mà doanh nghiệp có thể lựa chọn, từ tự vận hành đến thuê ngoài toàn bộ hoạt động logistics và quản lý chuỗi cung ứng.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang chuẩn bị thuê dịch vụ vận chuyển, chắc hẳn ít nhiều bạn đã từng nghe nhắc đến những mô hình này.
Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp thường xuyên gặp phải những nhầm lẫn, đặc biệt là với 3PL và 4PL. Từ đó dẫn đến việc lựa chọn giải pháp không thực sự phù hợp với nhu cầu thực tế.

1PL 2PL 3PL 4PL và 5PL là 5 mô hình thể hiện mức độ thuê ngoài của doanh nghiệp trong hoạt động logistics
Bài tiết này, hãy cùng SpeeGo Logistics hiểu chi tiết hơn về 5 mô hình này và đâu là sự lựa chọn tối ưu nhất cho doanh nghiệp của bạn nhé!
1PL 2PL 3PL 4PL 5PL là gì?
Thực tế, 1PL đến 5PL không phải là năm loại hình vận tải, mà là năm cấp độ tham gia và thuê ngoài hoạt động logistics. Mỗi mô hình phản ánh mức độ doanh nghiệp tự quản lý hay giao cho đối tác thực hiện các công việc như vận chuyển, lưu kho, quản lý chuỗi cung ứng và tối ưu logistics.
Cụ thể, các bạn có thể hiểu ngắn gọn:
- 1PL là doanh nghiệp tự thực hiện toàn bộ logistics
- 2PL doanh nghiệp thuê đơn vị vận tải riêng lẻ
- 3PL là thuê dịch vụ logistics bên thứ ba để thực hiện một phần hoặc toàn bộ hoạt động logistics
- 4PL là thuê một đơn vị quản lý, tối ưu, điều phối chuỗi logistics, bao gồm quản lý dịch vụ 3PL
- 5PL ứng dụng công nghệ để tối ưu mạng lưới chuỗi cung ứng trên quy mô lớn.
Chi tiết từng mô hình, chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn ngay dưới đây!
First Party Logistics – 1PL là gì?
1PL (First Party Logistics) là mô hình doanh nghiệp tự thực hiện và quản lý các hoạt động logistics dựa vào nguồn lực nội bộ, từ phương tiện vận tải, kho bãi, nhân sự…

1PL được hiểu là doanh nghiệp tự điều phối các hoạt động vận tải hàng hóa
Ví dụ về 1PL:
Một công ty sản xuất thực phẩm sạch ABC có kho hàng ở Thành phố Hồ Chí Minh, họ sử dụng tài xế và xe tải riêng của công ty để vận chuyển hàng đến các đại lý khắp Thành phố Hồ Chí Minh….
Vậy thì First Party Logistics có ưu nhược điểm điểm gì?
Với 1PL thì doanh nghiệp có toàn quyền kiểm soát từ quy trình đến chất lượng dịch vụ (vì tất cả đều thuộc phạm vi nội bộ)
Tuy nhiên, doanh nghiệp sẽ mất chi phí cho đầu tư kho bãi, phương tiện vận chuyển cho đến nhân sự chuyên trách logistics.
Second Party Logistics – 2PL là gì?
2PL (Second Party Logistics) là mô hình doanh nghiệp thuê một đơn vị logistics thực hiện một dịch vụ riêng lẻ như vận chuyển hoặc lưu kho.

2PL được hiểu là doanh nghiệp thuê riêng lẻ từng hoạt động trong chuỗi logistics
Ví dụ về 2PL:
Một công ty xuất khẩu thuê một hãng tàu vận chuyển container (FCL) từ Trung Quốc sang Hoa Kỳ hoặc thuê một đơn vị vận tải đường bộ vận chuyển hàng từ nhà máy về kho bãi…
Lúc này hãng tàu hay dịch vụ vận tải đường bộ đó gọi là đơn vị 2PL.
Second Party Logistics có những ưu nhược điểm gì?
Với 2PL, doanh nghiệp có thể tiết kiệm được chi phí kho bãi, phương tiện vận chuyển…
Tuy nhiên, nếu quá trình vận chuyển từ điểm đi đến điểm nhận phải trải qua nhiều phương thức vận tải, nhiều tuyến khác nhau. Thì doanh nghiệp phải làm việc với nhiều đối tác vận chuyển, hợp đồng hay bộ chứng từ khác nhau.
Third Party Logistics – 3PL là gì?

3Pl là mô hình được rất nhiều doanh nghiệp sử dụng
3PL là mô hình doanh nghiệp thuê một đơn vị thực hiện nhiều dịch vụ logistics khác nhau như:
- Vận chuyển hàng hóa
- Lưu kho, quản lý tồn kho
- Thủ tục, chứng từ
- Fulfillment, kho bãi
Hiện nay, đây là mô hình được sử dụng phổ biến nhất trên thế giới, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại điện tử, bán lẻ và xuất nhập khẩu.
Các bạn muốn tìm hiểu chi tiết hơn có thể tham khảo bài viết: Third-Party Logistics là gì?
Fourth-Party Logistics – 4PL là gì?
4PL là mô hình doanh nghiệp thuê một đơn vị chuyên quản lý, điều phối và tối ưu toàn bộ chuỗi logistics, trong đó bao gồm cả đơn vị 3PL.

4PL sẽ bao gồm nhiều hoạt động liên quan đến quản lý logistics và chuỗi cung ứng
Mô hình này thường được các tập đoàn lớn hoặc doanh nghiệp có mạng lưới logistics phức tạp lựa chọn nhằm giảm chi phí và nâng cao khả năng kiểm soát.
Các bạn muốn tìm hiểu chi tiết hơn có thể tham khảo bài viết: Fourth-Party Logistics là gì?
Fifth-Party Logistics – 5PL là gì?
5PL là cấp độ phát triển cao hơn của 4PL, trong đó việc quản lý logistics được hỗ trợ mạnh mẽ bởi công nghệ, dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số.
Theo Allied Market Research, thị trường Fifth-Party Logistics dự kiến đạt 17,30 tỷ USD vào năm 2035, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 6,5%.
Sự bùng nổ của công nghệ dự báo sẽ mang đến những cơ hội tăng trưởng đầy hấp dẫn cho những doanh nghiệp đã, đang và sẽ tham gia vào thị trường này trong thời gian tới.

Mô hình 5PL sử dụng công nghệ để quản lý các hoạt động
Ưu nhược điểm của 5PL là gì?
Mô hình này mang đến khả năng tối ưu toàn bộ mạng lưới chuỗi cung ứng nhờ công nghệ và dữ liệu. Cũng như giảm chi phí logistics thông qua tối ưu nguồn lực trên quy mô lớn.
Tuy nhiên, chi phí triển khai và vận hành nó khá lớn và phức tạp. Nên ở thời điểm hiện tại, Fifth-Party Logistics chưa thực sự phổ biến, nó thường chỉ được sử dụng ở các tập đoàn logistics quốc tế hoặc những doanh nghiệp có chuỗi cung ứng toàn cầu.
So sánh sự khác biệt của 1PL, 2PL, 3PL, 4PL và 5PL
Điểm khác biệt lớn nhất giữa 1PL, 2 PL, 3PL, 4PL 5PL nằm ở mức độ tham gia của doanh nghiệp vào chuỗi hoạt động logistics.
Khi số lượng “Party” tăng lên càng cao, doanh nghiệp sẽ chuyển dần từ việc tự thực hiện sang thuê ngoài, giao cho đối tác quản lý và tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng.
Các bạn có thể hình dung nhanh dựa vào bảng so sánh dưới đây:
| Mô hình | Vai trò doanh nghiệp | Phù hợp với |
|---|---|---|
| First-Party Logistics (1PL) | Tự thực hiện logistics | Doanh nghiệp nhỏ |
| Second-Party Logistics (2PL) | Thuê đơn vị vận tải hoặc lưu kho | Chỉ cần vận chuyển hoặc lưu kho |
| Third-Party Logistics (3PL) | Thuê ngoài nhiều hoạt động logistics | Đa phần các doanh nghiệp |
| Fourth-Party Logistics (4PL) | Quản lý và điều phối toàn bộ logistics | Doanh nghiệp lớn |
| Fifth-Party Logistics (5PL) | Quản lý, tối ưu chuỗi cung ứng bằng công nghệ | Các tập đoàn đa quốc gia |
Doanh nghiệp của bạn phù hợp với mô hình nào?
Nếu như những doanh nghiệp nhỏ thường phù hợp với 1PL, thì 3PL lại là phương án tốt nhất cho đa phần các doanh nghiệp…
Một câu hỏi quan trọng mà các doanh nghiệp cần đưa ra lời giải:
Mô hình nào có thể giúp tối ưu được chi phí, mang lại được hiệu quả vận hành và thực sự phù hợp với nguồn lực & nhu cầu thực tế của doanh nghiệp?

Đâu là mô hình phù hợp với doanh nghiệp của bạn?
Ai cũng hiểu:
- 3PL là mô hình phổ biến nhất ở thời điểm hiện tại
- 5PL là mô hình mang đến sự tối ưu hoàn hảo nhờ tích hợp công nghệ hiện đại.
Nhưng, 5PL có thực sự phù hợp khi doanh nghiệp chỉ có nhu cầu vận chuyển lô hàng nội địa từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Hà Nội hay từ cảng Long Beach đi California?
Nên đây sẽ là vài gợi ý có thể sẽ giúp bạn chọn được một mô hình logistics thực sự phù hợp…
Với các doanh nghiệp có quy mô nhỏ
Nếu doanh nghiệp của bạn có quy mô nhỏ, lượng đơn hàng chưa nhiều hay chủ yếu phục vụ thị trường nội địa thì 1PL và 2PL sẽ là lựa chọn hợp lý.
Hai mô hình này giúp tối ưu được chi phí vận chuyển và dễ dàng kiểm soát được các hoạt động logistics.
Với các doanh nghiệp đang tăng trưởng nhanh
Khi lượng hàng hóa, đơn hàng tăng nhanh, việc quản lý kho bãi, làm việc với nhiều đối tác vận chuyển, xử lý đơn hàng, tồn kho… sẽ tiêu tốn nhiều thời gian và nguồn lực.
Lúc này doanh nghiệp có thể sử dụng Third-party logistics (3PL) để tập trung hoàn toàn vào việc phát triển sản phẩm, marketing, chăm sóc khách hàng. Các hoạt động vận chuyển nên được chuyển sang các đối tác logistics chuyên nghiệp.
Ngoài ra, 3PL cũng được xem là mô hình phù hợp nhất cho các nhà bán lẻ quốc tế qua Amazon, Etsy…

3PL là mô hình tối ưu nhất cho các doanh nghiệp đang phát triển
Với các doanh nghiệp có chuỗi cung ứng phức tạp
Nếu doanh nghiệp của bạn hoạt động tại nhiều thị trường, làm việc với nhiều đối tác, đơn vị vận chuyển khác nhau.
Thì thuê một công ty 4PL sẽ giúp đồng bộ được quy trình và hiệu quả vận hành thông qua việc quản lý được toàn bộ chuỗi logistics.
Với doanh nghiệp lớn, những tập đoàn đa quốc gia
Nếu doanh nghiệp của bạn sở hữu mạng lưới cung ứng toàn cầu, việc tận dụng công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo của 5PL để tối ưu toàn bộ hệ thống trên một quy mô lớn sẽ là một phương án phù hợp.
Tuy nhiên, rõ ràng ở thời điểm hiện tại đây chưa phải là một mô hình được sử dụng quá rộng rãi và chắc chắn nó không phải là phương án phù hợp với các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ.
Nói tóm lại, 3PL vẫn là phương án tối ưu và có độ phù hợp nhất với đại đa số các doanh nghiệp. Nó cân bằng khá tốt giữa chi phí, tính linh hoạt và khả năng mở rộng lâu dài.
Các mô hình 1PL, 2PL, 3PL, 4PL và 5PL phản ánh những cấp độ khác nhau trong việc tổ chức và thuê ngoài hoạt động logistics. Mỗi mô hình đều có ưu điểm riêng và phù hợp với từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp.
Hãy biết cách lựa chọn một mô hình thực sự phù hợp với doanh nghiệp của mình nhé!
Theo dõi SpeeGo Logistics để cập nhật những tin tức mới nhất về vận tải biển, logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu.


