Logistics là gì? Khác gì so với chuỗi cung ứng?

Logistics là quá trình lập kế hoạch, tổ chức và kiểm soát dòng di chuyển của hàng hóa, thông tin và các hoạt động liên quan từ điểm xuất phát đến điểm nhận.
Đây không chỉ là một hoạt động hỗ trợ phía sau kinh doanh mà còn là một phần quan trọng của nền kinh tế toàn cầu. Theo UNCTAD, logistics và lĩnh vực giao hàng chiếm khoảng 15% GDP toàn cầu, cho thấy quy mô và vai trò đáng kể của ngành đối với hoạt động thương mại.
Trong chuỗi cung ứng, nó đóng vai trò kết nối giữa nhà cung cấp, doanh nghiệp, kho hàng, đơn vị vận chuyển và khách hàng, giúp dòng hàng hóa được vận hành liên tục từ đầu đến cuối.

Logistics không đơn thuần là các hoạt động vận chuyển hàng hóa
Vậy thì cụ thể, Logistics bao gồm những hoạt động nào? Quy trình làm việc ra sao, đâu là những loại hình phổ biến và xu hướng trong tương lại như thế nào?
Hãy cùng SpeeGo Logistics tìm hiểu chi tiết ngay trong bài viết này nhé!
Logistics là gì?
Logistics là tổng hợp các hoạt động quản lý và điều phối dòng hàng hóa, thông tin và các nguồn lực liên quan từ nơi cung ứng đến nơi tiêu thụ hoặc điểm nhận.
Mục tiêu của các hoạt động này không đơn thuần là vận chuyển hàng hóa từ điểm A đến điểm B. Mà là đưa đúng hàng đến đúng địa điểm, đúng số lượng và tiến độ.

Logistics là quá trình lập kế hoạch và kiểm soát dòng vận chuyển hàng hóa
Ví dụ:
Doanh nghiệp A tự xuất khẩu một lô hàng mỹ phẩm từ Việt Nam sang Mỹ.
Họ không đơn thuần là thuê một chiếc tàu để vận chuyển lô hàng đó. Mà phía sau đó, doanh nghiệp A cần chuẩn bị nhiều công đoạn khác như: đóng hàng, dán nhãn, vận chuyển đến cảng, khai báo hải quan, xử lý các chứng từ liên quan, theo dõi hành trình…
Như vậy rõ ràng, vận chuyển chỉ là một phần nhỏ trong chuỗi các hoạt động Logistics. Và Logistics cũng chỉ là một phần nhỏ trong chuỗi cung ứng hàng hóa.
Logistics khác gì với vận chuyển (Transportation)?
Transportation (vận chuyển) tập trung vào việc di chuyển hàng hóa hoặc con người từ địa điểm A sang địa điểm B. Trong khi đó, Logistics bao gồm vận chuyển và các hoạt động liên quan như kho bãi, chứng từ, đóng gói…
Nói một cách dễ hiểu, vận chuyển chỉ là một hoạt động thuộc chuỗi Logistics, còn Logistics thì không chỉ có vận chuyển.
Để hiểu một cách rõ hơn về hai khái niệm này, các bạn có thể tham khảo bảng so sánh dưới đây:
| Transportation | Logistics |
|---|---|
| Tập trung vào di chuyển hàng hóa hoặc người | Quản lý toàn bộ dòng hàng hóa và các hoạt động liên quan |
| Chủ yếu liên quan đến phương tiện và tuyến vận chuyển | Bao gồm vận chuyển, kho bãi, tồn kho, đóng gói, hải quan... |
| Là một hoạt động trong Logistics | Có phạm vi rộng hơn Transportation |
Logistics khác gì với chuỗi cung ứng Supply Chain?
Nếu như Logistics tập trung vào việc quản lý vận chuyển hàng hóa từ điểm đi đến điểm nhận. Thì Supply Chain Management (SCM) sẽ quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng từ nguyên liệu, sản xuất hay các hoạt động của logistics.

Logistics chỉ là một phần trong chuỗi cung ứng hàng hóa
Ví dụ:
Doanh nghiệp A nhập vải từ Trung Quốc, sản xuất tại Việt Nam. Sau đó vận chuyển, lưu kho tại Mỹ sau đó bán hàng cho người tiêu dùng nội địa Mỹ.
Lúc này:
- Logistics sẽ quản lý vận chuyển, lưu kho, giấy tờ hải quan, chứng từ…
- Supply Chain sẽ bao gồm chọn nhà cung cấp, kiểm soát sản xuất, dự báo nhu cầu mua hàng, logistics, phân phối…
Như vậy, nói một cách dễ hiểu:
Transportation (vận chuyển) là một phần trong hoạt động logistics. Trong khi đó, logistics chỉ là một phần trong Supply Chain (chuỗi cung ứng).
Logistics có vai trò thế nào với doanh nghiệp?
Một hệ thống logistics hiệu quả không chỉ giúp hàng hóa được vận chuyển thuận lợi mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và tốc độ vận hành, đáp ứng nhu cầu và cả khả năng mở rộng thị trường của doanh nghiệp.
Giảm chi phí vận hành
Chi phí có thể phát sinh từ nhiều khâu trong chuỗi hoạt động logistics như: vận chuyển, đóng hàng, bốc xếp, tồn kho, thủ tục xuất nhập khẩu…
Việc tối ưu được tuyến đường, phương thức vận chuyển, cách đóng gói… có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm được khá nhiều những khoản chi phí phát sinh.
Tăng tốc độ giao hàng
Một hệ thống logistics được tổ chức tốt có thể giúp doanh nghiệp chủ động được việc quản lý tồn kho, thúc đẩy giao hàng. Tránh trường hợp “đứt gãy” hàng hóa, ảnh hưởng xấu đến trải nghiệm của khách hàng.

Logistics tốt giúp hạn chế việc doanh nghiệp bị đứt chuỗi cung ứng
Khách hàng không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm. Họ còn đặc biệt chú trọng đến:
- Thời gian giao hàng trong bao lâu?
- Đơn hàng của họ đang ở đâu?
- Có giao đúng thời gian hay không?
Vậy nên, với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp thương mại điện tử. Việc “đứt gãy” chuỗi hàng hóa dẫn đến trải nghiệm xấu cho khách hàng hay thất thoát doanh thu… là điều không thể chấp nhận.
Tăng khả năng cạnh tranh
Hai doanh nghiệp có thể bán sản phẩm tương tự nhưng doanh nghiệp có hệ thống logistics tốt hơn có thể tạo được lợi thế về thời gian giao hàng, kiểm soát được chi phí tốt hơn.
Chính vì vậy, trong giai đoạn thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Logistics không đơn thuần là vận chuyển, mà đó còn là một cơ hội để các doanh nghiệp tạo ra những điểm mạnh riêng.
Logistics giúp doanh nghiệp dễ dàng mở rộng thị trường
Khi doanh nghiệp mở rộng sang các thị trường khác, logistics là một phần không thể thiếu, nó trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp và khách hàng ở nước ngoài.
Một doanh nghiệp có tổ chức logistics tốt có thể giúp doanh nghiệp thuận tiện hơn trong quá trình vận chuyển quốc tế, lưu kho, xử lý hải quan, chứng từ và giao hàng nội địa.
Logistics bao gồm những hoạt động gì?
Logistics bao gồm nhiều hoạt động có mối liên kết chặt chẽ với nhau. Từ lúc doanh nghiệp bắt đầu chuẩn bị kế hoạch cho nhu cầu hàng hóa đến khi nó được giao đến tay khách hàng và cả hoàn trả lại.
Tùy vào từng quy mô doanh nghiệp có thể tự quản lý & điều hành toàn bộ hoặc thuê ngoài một hay nhiều hoạt động khác nhau trong chuỗi hoạt động logistics này.
Thông thường, logistics sẽ bao gồm các hoạt động:
- Lập kế hoạch
- Xử lý đơn hàng
- Đóng gói & ghi nhãn
- Quản lý kho bãi
- Quản lý tồn kho
- Vận chuyển hàng hóa
- Thủ tục hải quan
- Phân phối và giao hàng
- Logistics hoàn trả
Cùng SpeeGo Logistics tìm hiểu chi tiết từng hoạt động ngay dưới đây nhé!
Lập kế hoạch Logistics
Đây là giai đoạn xác định doanh nghiệp cần vận chuyển bao nhiêu hàng hóa, từ đâu đến đâu, bằng phương thức nào, thời gian trong bao lâu hay cần bao nhiêu năng lực kho bãi…
Có được một kế hoạch tốt có thể giúp các hoạt động phía sau được phối hợp một cách hiệu quả hơn rất nhiều.

Lập kế hoạch là một trong những bước quan trọng trong hoạt động logistics
Xử lý đơn hàng
Hoạt động này bao gồm việc tiếp nhận, kiểm tra và xử lý các thông tin đơn hàng trước khi hàng được chuẩn bị để giao.
Trong thương mại điện tử, quá trình này thường được kết nối trực tiếp với hệ thống bán hàng, kho fulfillment… để giảm bớt các thao tác thủ công.
Đóng gói và ghi nhãn
Hàng hóa sẽ cần được đóng gói phù hợp với các đặc tính sản phẩm hay phương thức vận chuyển khác nhau.
Ngoài bao bì thì doanh nghiệp cũng có thể sử dụng barcode, shipping label, mã SKU hay một số thông tin bắt buộc khác để phục vụ cho quá trình giao nhận hàng hóa.
Quản lý kho bãi
Hoạt động này bao gồm việc tiếp nhận, lưu trữ, sắp xếp và xuất hàng khỏi kho.
Một vị trí kho được xem là hiệu quả không chỉ đảm bảo được diện tích, mà còn phải tối ưu được vị trí cho hàng hóa, quy trình nhập xuất và cả khả năng kiểm soát tồn kho.
Quản lý tồn kho
Đây là những hoạt động có thể giúp doanh nghiệp kiểm soát được các vấn đề như:
- Số lượng hàng hóa là bao nhiêu?
- Mặt hàng nào đang nằm ở vị trí nào?
- Mặt hàng nào đang sắp hết hàng?
- Mặt hàng nào đang có tình trạng tồn kho quá lâu?
Đây là một trong những hoạt động quan trọng trong logistics, đặc biệt là với những doanh nghiệp có nhiều SKU sản phẩm hay bán hàng quá nhiều kênh phân phối khác nhau.
Vận chuyển hàng hóa

Doanh nghiệp và đơn vị vận chuyển sẽ cần thống nhất phương thức vận chuyển
Đây là những hoạt động vận chuyển hàng hóa giữa các điểm bằng các phương thức khác nhau như: đường biển, đường hàng không, đường bộ, đường sắt…
Doanh nghiệp hoặc các đơn vị logistics có thể lựa chọn một hoặc kết hợp nhiều phương thức khác nhau tùy theo yêu cầu về tuyến đường, chi phí, thời gian hay loại hàng hóa.
Thủ tục hải quan
Đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, logistics còn liên quan đến việc chuẩn bị hồ sơ chứng từ, khai báo hải quan hay chuẩn bị các thủ tục cần thiết khác để thông quan được hàng hóa.
Đây là một trong những hoạt động khá quan trọng, nó có thể gây chậm trễ hay ảnh hưởng đến cả một chuỗi hoạt động khác.
Phân phối và giao hàng
Sau khi đến điểm nhận, hàng hóa có thể sẽ được đưa về kho bãi trước khi nó được giao đến cửa hàng, doanh nghiệp hay những người dùng cuối.
Logistics hoàn trả
Đây là hoạt động đưa hàng hóa quay trở lại, thường gặp ở các tình huống như: khách hàng đổi trả, hàng lỗi, cần bảo hành, thu hồi, giao hàng không thành công…
Quy trình Logistics từ đầu đến cuối diễn ra như thế nào?
Với một lô hàng xuất nhập khẩu thì quy trình thường sẽ bắt đầu từ nhu cầu hàng hóa, đi qua các khâu chuẩn bị và vận chuyển quốc tế, trước khi nó kết thúc tại kho hay địa chỉ của doanh nghiệp.

Quy trình logistics thường diễn ra trong 6 bước chính
Các bạn có thể hình dung một mô hình end to end diễn ra trong 6 bước như sau:
Xác định nhu cầu và điều kiện nhập khẩu => Thống nhất điều khoản và lựa chọn phương thức => Đặt đơn vị vận chuyển và chuẩn bị hàng hóa, chứng từ => Vận chuyển và theo dõi lô hàng => Thông quan và các khoản phí, thủ tục phát sinh => Nhận hàng, giao hàng chặng cuối và hoàn tất.
SpeeGo Logistics đã có một bài viết chi tiết từng hoạt động trong 6 bước kể trên. Các bạn quan tâm có thể tham khảo: Chi tiết quy trình logistics quốc tế trong 6 bước.
Có mấy loại hình Logistics phổ biến?
Thông thường, logistics có thể được phân loại dựa theo dòng hàng hóa và mức độ thuê ngoài của doanh nghiệp.
- Theo dòng hàng hóa: Inbound Logistics, Outbound Logistics, Internal Logistics, Reverse Logistics
- Theo mức độ thuê ngoài: 1PL, 2PL, 3PL, 4PL và 5PL
Vậy thì từng loại sẽ có những đặc điểm gì, phân biệt chúng như thế nào?
Inbound Logistics
Inbound Logistics thường tập trung vào dòng hàng hóa đi vào doanh nghiệp.
Ví dụ:
- Nguyên vật liệu đi từ nhà cung cấp đến nhà máy
- Hàng hóa đi từ nhà sản xuất đến kho hàng
Outbound Logistics

Outbound logistics là một phân loại khá phổ biến trong xuất nhập khẩu quốc tế
Outbound Logistics sẽ quản lý dòng hàng hóa đi ra khỏi doanh nghiệp.
Ví dụ:
- Từ nhà máy đến kho của nhà phân phối
- Từ kho hàng của doanh nghiệp đến điểm bán, cửa hàng
Internal Logistics
Internal Logistics bao gồm việc di chuyển và quản lý dòng hàng hóa bên trong doanh nghiệp.
Ví dụ:
- Nguyên vật liệu di chuyển đến các kho nội bộ của doanh nghiệp
- Vật liệu di chuyển từ kho hàng đến nhà máy sản xuất nội bộ của doanh nghiệp
Reverse Logistics
Reverse Logistics sẽ xử lý dòng hàng hóa đi từ khách hàng quay trở về doanh nghiệp.
Ví dụ:
- Khách trả hàng do doanh nghiệp giao không đúng mẫu mã
- Hàng lỗi được doanh nghiệp, nhà sản xuất thu hồi lại từ người dùng
Phân loại Logistics dựa theo mức độ thuê ngoài

Bạn hiểu gì về những khái niệm 1PL 2PL 3PL 4PL và 5PL?
Ngoài ra, dựa theo mức độ thuê ngoài thì Logistics sẽ được chia thành 5 loại chính gồm:
- First-party Logistics (1PL): doanh nghiệp quản lý và vận hành logistics nội bộ
- Second-party Logistics (2PL): doanh nghiệp thuê một đơn vị kho bãi hay vận chuyển
- Third-party Logistics (3PL): doanh nghiệp thuê một đơn vị quản lý nhiều hoạt động logistics
- Fourth-party Logistics (4PL): doanh nghiệp thuê một đơn vị quản lý và điều phối hệ thống logistisc (gồm cả 3PL)
- Fifth-party Logistics (5PL): doanh nghiệp thuê đơn vị quản lý logistics quy mô lớn dựa trên công nghệ.
Xu hướng Logistics hiện nay là gì?
Logistics đang dịch chuyển nhanh chóng từ vận hành dựa nhiều vào con người sang mô hình dựa trên dữ liệu, tự động hóa và khả năng kết nối theo thời gian thực.
Theo Allied Market Research, thị trường Fifth-Party Logistics (5PL) dự kiến đạt 17,30 tỷ USD vào năm 2035, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 6,5%.
Tuy nhiên, mức độ ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực logistics hiện còn phụ thuộc khá nhiều quy mô và đặc điểm của doanh nghiệp.
AI và tự động hóa
Trong logistics hiện đại, công nghệ AI có thể được sử dụng để dự báo nhu cầu, tối ưu các tuyến đường, phân tích hệ thống dữ liệu hay hỗ trợ đưa ra các quyết định liên quan.
Trong kho hàng, fulfillment center thì AI cũng có thể hỗ trợ nhiều để tăng tốc khả năng xử lý đơn hàng, giảm thiểu các thao tác thủ công.
Warehouse Automation
Các hệ thống, thiết bị tự động trong kho hàng như: robot, hệ thống phân loại hay các công nghệ quản lý kho cũng có thể giúp doanh nghiệp xử lý được một số lượng đơn hàng lớn, tiết kiệm thời gian, nguồn lực và độ chính xác cũng tốt hơn.

Công nghệ quản lý kho hàng được ứng dụng ngày càng phổ biến
IoT Tracking
Thiết bị IoT cho phép doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc theo dõi vị trí của lô hàng cũng như một số điều kiện, thông số trong quá trình vận chuyển như: nhiệt độ, độ ẩm, va đập…
Đây là điều hết sức quan trọng với hàng hóa có giá trị cao hay yêu cầu về nhiệt độ chẳng hạn.
Green Logistics
Green Logistics tập trung nhiều vào việc giảm thiểu những tác động từ hoạt động vận chuyển đến môi trường.
Thông thường, logistics “xanh” sẽ tối ưu tuyến đường, giảm nhiên liệu, giảm lượng bao bì sử dụng, kết hợp hiệu quả phương thức vận chuyển, giảm chất thải…
Blockchain
Blockchain thường được sử dụng để tăng khả năng truy xuất và chia sẽ những dữ liệu quan trọng giữa các bên có liên quan trong một chuỗi cung ứng.
Một số câu hỏi thường gặp về logistics
Dưới đây là giải đáp một số thắc mắc phổ biến nhất của các doanh nghiệp, seller về logistics:
Để xuất nhập khẩu một lô hàng quố c tế cần những giấy tờ, chứng từ gì?
Tùy thuộc vào loại hàng hóa, quốc gia xuất nhập khẩu và phương thức vận chuyển, bộ chứng từ có thể khác nhau. Tuy nhiên, một lô hàng quốc tế thường cần các giấy tờ cơ bản sau:
- Commercial Invoice (Hóa đơn thương mại)
- Packing List (Phiếu đóng gói)
Bill of Lading (Vận đơn đường biển) hoặc Air Waybill (Vận đơn hàng không) - Certificate of Origin – C/O (Giấy chứng nhận xuất xứ)
- Tờ khai hải quan
- Giấy phép và chứng nhận chuyên ngành

Để hàng hóa được thông quan, cần không ít những loại giấy tờ, chứng từ kèm theo
Logistics quốc tế có thể hỗ trợ các lô hàng chưa đầy container không?
Có. Logistics quốc tế không chỉ phục vụ những lô hàng có số lượng lớn hoặc đủ container (FCL – Full Container Load) mà còn hỗ trợ các lô hàng nhỏ hơn thông qua hình thức vận chuyển hàng lẻ (LCL – Less than Container Load).
Những rủi ro nào thường xuất hiện trong logistics quốc tế?
Quá trình vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới liên quan đến nhiều bên, nhiều phương thức vận tải và quy định pháp lý khác nhau. Vì vậy, doanh nghiệp có thể gặp phải một số rủi ro phổ biến như:
- Chậm trễ hàng hóa do nhiều lý do
- Hư hỏng hoặc thất lạc hàng hóa
- Chậm thông quan, không thể thông quan do chứng từ
- Những chi phí phát sinh ngoài dự kiến
- Rủi ro liên quan đến chính sách, quy định thương mại
Kết luận
Logistics không đơn thuần là vận chuyển hàng hóa. Đây là một hệ thống các hoạt động liên kết từ lập kế hoạch, thu mua, kho bãi, tồn kho, đóng gói, vận chuyển, hải quan, phân phối đến giao hàng và xử lý hàng hoàn trả.
Khi doanh nghiệp phát triển từ thị trường nội địa sang quốc tế, vai trò của Logistics càng trở nên quan trọng.
Một quy trình được tổ chức tốt có thể giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, rút ngắn thời gian giao hàng, cải thiện trải nghiệm khách hàng và mở rộng thị trường hiệu quả hơn.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm một đối tác vận chuyển hàng hóa quốc tế. SpeeGo Logistics là một sự lựa chọn có thể cân nhắc.


